Bildiğiniz gibi geçtiğimiz haftalarda İzmir-İstanbul seferi yapan Pegasus Airlines uçağı pistten çıktı ve kaza meydana geldi. 3 kişinin hayatını kaybettiği kazada birçok yolcu yaralandı ve yolcuların birçoğu şokta. Bu yazıda “psikolojik şok nedir?” ve “Psikolojik şoku nasıl yönetebiliriz?” sorularına yanıt arayacağız.
Öncelikle psikolojik şoku, beklenmedik stresli bir olaya yanıt olarak güçlü duygu artışı ve bununla birlikte gelen fiziksel bir reaksiyon yaşama durumu olarak tanımlayabiliriz. Bu reaksiyon gerçekleşmeden önce anlayarak onu tanıyabilir ve bu sayede daha iyi kararlar verebiliriz.
Korku,yoğun stres, kayıp, travma gibi sizi derinden etkileyen duygular psikolojik şok reaksiyonlarını tetikler. Genellikle reaksiyon dereceniz, olaya ne kadar yakın olduğunuza bağlı olarak değişebilir.
Peki, psikolojik şokun belirtileri ne?
Şokun en ayırt edici belirtisini vücuttaki adrenalin miktarı artışı olarak gösterebiliriz. Şok yaşayan biri, Kusma, ishal olma gibi fiziksel belirtilerin yanında, kendini gergin veya hasta hissedebilir.
Bunun yanı sıra şokta olan kişi, zihninin çok bulandığını ve normal düşünemediğini, göğsünün çok sıkı olduğunu, olayları bedeninin dışında bir film izlermiş gibi olanlardan kopuk bir şekilde takip ettiğini hisseder. Bu durumda kişi yoğun bir öfke hissedip bağırma veya çığlık atma isteği duyabilir.
Bu semptomların hepsi, vücudun kavga, korku,donma veya uçma tepkilerinin bir parçası. Genellikle bu durumda vücut, insanları hızlı ve düşüncesiz harekete hazırlıyor.
Peki, psikolojik şoku nasıl yönetebiliriz?
Öncelikle şok halindeyken doğrudan düşünmek zor olduğu için hızlı eylem gerekmedikçe, harekete geçmeden önce kendinize sakin olma şansı vermelisiniz. Ardından kaçmak için koşma dürtüsü yaşayabilirsiniz ancak bu korkunç bir şey değil. Bu sadece sizin uçuş tepkiniz.
Rasyonel düşünebilmeniz için kendinize birkaç dakika vermeniz gerekir. Aynı şekilde kimseye vurmamaya ya da hiçbir şey fırlatmamaya çalışın. Bu dürtü, sizin savaş tepkiniz. Doğru şekilde dinlemenin çok zor olduğunu ve talimatları izlemenin de güç olabileceğini kabul edip yavaşlamaya gayret ederek ani hareketlerden kaçının. Yanınızda görevli olması durumunda, görevlilerin göstermiş olduğu talimatları gerektiği gibi tekrarlamasını ve nazik kalmasını isteyin.
Peki, olay sonrası bizi nasıl bir süreç bekliyor?
Kan dolaşımınıza salgılanan stres hormonlarından dolayı, vücudunuzun normal durumuna dönmesi biraz zaman alacaktır. Bu süreçte, bulantı, baş dönmesi veya kas gerginliği hissedebiliriniz. Ardından yara alıp almadığınızı kontrol edin. İçinde bulunduğunuz durumun sıcaklığıyla yani adrenalin artışının ortasındayken acılarınızı fark edemeyebilirsiniz. Ancak zaman geçtikçe bazı ağrı duyumları ortaya çıkabilir.
Vücudunuzun normale dönmesi için özellikle bir şey yapmanıza gerek yok. Bedeniniz ne yapacağını çok bilir. Kendinizi mümkün olan en iyi şekilde besleyin. Örneğin, birine neler olduğunu anlatarak sosyal destek almaya çalışın.
Sonuç olarak, psikolojik şok yoğun hissedilse de, vücudunuz bu durumu sadece kısa bir süre koruyacaktır. İnsanlar, travmatik deneyimlerle başa çıkmada son derece iyidir. Vücudunuza ve düşüncelerinize ne olduğunu anlayarak bu zor durumdan deneyimli çıkmaya çalışın.
Son olarak, travmaya karşı daha kalıcı bir tepki göstermeniz durumunda profesyonel bir destek almanız size daha iyi gelecektir.
